شرح عملیات

عملیات وعده صادق، با رمز یا رسول‌الله، در ساعات پایانی ۲۵ و بامداد ۲۶ فروردین سال ۱۴۰۳ش با شلیک ده‌ها فروند موشک و پهپاد از ایران به سمت اسرائیل انجام گرفت. این نخستین رویارویی مستقیم ایران و اسرائیل به شمار می‌رود. به گفته مقامات نظامی اسرائیل، در این عملیات، ۱۸۵ پهپاد، ۱۱۰ موشک زمین‌به‌زمین و ۳۶ موشک کروز به سمت اسرائیل شلیک شد که بیشتر آنها از سوی ایران و تعدادی نیز از عراق و یمن بود. حمله به پایگاه هوایی نوآتیم از اهداف عملیات موشکی و پهپادی ایران در پاسخ به حمله صهیونیست‌ها بود. به گزارش یورونیوز، در این عملیات که حوثی‌های یمن، شبه‌نظامیان عراق و حزب‌الله لبنان، ایران را همراهی و یاری کردند، مناطق شمالی، جنوبی و شرق سرزمین‌های اشغالی و بخش اشغال شده بلندی‌های جولان نیز مورد هدف قرار گرفتند.

این عملیات را بزرگ‌ترین حمله پهپادی جهان، بزرگ‌ترین حمله موشکی تاریخ ایران و بی‌سابقه‌ترین حمله در نوع خود خوانده‌اند.

به گزارش منابع خبری، برخی از کشورها همچون آمریکا، انگلیس و اردن در رهگیری پهپادهای ایرانی به اسرائیل کمک کرده‌اند؛ با این حال بر اساس گزارش‌ها تعدادی موشک به پایگاه‌های هوایی رامون و نواتیم در فلسطین اشغالی اصابت کرده است. به گفته مقامات ایرانی پهپادهایی که وارد عملیات شدند ۱۰۰ درصد به اهداف خود دست یافتند چراکه هیچ کدام از آنها برای انهدام نرفته بود و صرفا برای درگیرکردن سامانه‌های دفاعی اسرائیل به پرواز درآمده بودند تا با درگیرکردن سامانه‌های دفاعی، موشک‌ها به اهداف اصابت کند.

چرا ایران به اسرائیل حمله کرد؟

عملیات وعده صادق، در واکنش به حمله اسرائیل در ۱۳ فروردین سال ۱۴۰۳ش (۱ آوریل سال ۲۰۲۴) به کنسول‌گری جمهوری اسلامی ایران در دمشق انجام گرفت. رئیس ستاد نیروهای مسلح ایران، به صراحت دلیل این عملیات را عبور اسرائیل از خط قرمزهای ایران و حمله به کنسول‌گری ایران در دمشق عنوان کرد. در حمله اسرائیل به ساختمان کنسولی ایران هفت تن از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از جمله محمدرضا زاهدی، از فرماندهان ارشد نیروی قدس، به شهادت رسیدند. نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد، عملیات نظامی ایران را بر اساس بند ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و دفاع مشروع دانست. گفته شده حمله ایران به اسرائیل، پس از ناامیدی از پیگیری از راه دیپلماتیک و از طریق شورای امنیت سازمان ملل برای محکوم کردن حمله به سفارت ایران در دمشق و جلوگیری از تکرار آن بود.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در بیانیه‌ای عملیات علیه اسرائیل را وعده صادق نامیده و آن را بخشی از تنبیه اسرائیل خواند که با مصوبه شورای عالی امنیت ملی ایران و زیر نظر ستادکل نیروهای مسلح این کشور انجام پذیرفته است. همچنین از همراهی ارتش و پشتیبانی وزارت دفاع جمهوری اسلامی در این عملیات خبر داد. پیشتر آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، از تنبیه رژیم اسرائیل و پاسخ پشیمان‌کننده به آن سخن گفته بود. طبق آنچه که در پایگاه khamenei.ir منتشر شده است؛ آیت‌الله خامنه‌ای در جلسه‌ای قبل از آغاز عملیات وعده صادق، بیت شعری را خوانده بود:

این بیت، مطلع غزلی است که او درباره رویارویی موسی با ساحران سروده است. آن را نوعی تلمیح (صنعت شعری) به آیات ۶۸ و ۶۹ سوره طه و آیه ۳۱ سوره قصص می‌دانند. این آیات به مبارزه موسی با فرعونیان و غلبه بر آنان با معجزه الهی اشاره دارد.

همزمان با عملیات وعده صادق، گروه‌هایی از مردم در شهرهای مختلف ایران همچون تهران، اصفهان و کرمان و نیز در لبنان، عراق به خیابان‌ها آمدند و به شادی پرداختند. همچنین در روز ۲۶ فروردین در شهرهای ایران و در برخی کشورهای دیگر نیز تجمعات خودجوشی در حمایت از این اقدام صورت گرفت. همچنین هشتک تنبیه متجاوز و یوم الانتقام در برخی از شبکه‌های اجتماعی ترند شد.

علما و شخصیت‌های مذهبی و سیاسی مختلفی به این عملیات واکنش نشان دادند از جمله آیت‌الله مکارم شیرازی از مراجع تقلید شیعه، آن را مایه خشنودی و سربلندی مسلمانان خواند. آیت‌الله نوری همدانی نیز در پیامی این عملیات را بجا و مورد حمایت دانست. همچنین آیت‌الله جوادی آملی این عملیات را فتح قریب و فتح مبین دانستند. رضا رمضانی دبیرکل مجمع جهانی اهل‌بیت نیز به این عملیات واکنش نشان داد و آن را شکست بزرگی برای رژیم صهیونیستی ارزیابی کرد. همچنین در صفحه منتسب به احمد بن حمد الخلیلی مفتی اعظم پادشاهی عمان در شبکه اجتماعی ایکس، این اقدام ایران واقعا خوشحال‌کننده توصیف شد.

آمریکا و برخی کشورهای اروپایی همچون انگلیس و آلمان در حمایت از اسرائیل، عملیات وعده صادق را محکوم کردند. دبیر سازمان ملل، روسیه و چین و برخی کشورهای عربی نیز، ایران و اسرائیل را به خویشتنداری دعوت کردند.

تثبیت ایران به عنوان قدرت موشکی و پهپادی در منطقه و جهان و توانمندی ایران در پاسخ به هر گونه تهدید از تأثیرات و پیامدهای عملیات وعده صادق شمرده شده است. برخی کارشناسان ایرانی، با وجود سامانه‌های پدافند هوایی اسرائیل مانند گنبد آهنین، فلاخن داوود و پیگان ۳، صرف رسیدن موشک‌ها و پهپادهای ایرانی به سرزمین‌های اشغالی فلسطین را نمایش توانمندی ایران و به لحاظ نظامی بسیار مهم شمرده‌اند و آن را یک شکست برای رژیم صهیونیستی قلمداد کرده‌اند. همچنین این عملیات را زیرپاگذاشتن خطوط قرمز صهیونیست‌ها دانسته‌اند. حسین علایی، نخستین فرمانده نیروی دریایی سپاه، حمله ایران به اسرائیل با اعلام رسمی و بدون غافلگیری را موجب احیاء قدرت بازدارندگی ایران دانسته است.

پس از حمله پهپادی و موشکی ایران به اسرائیل، برخی از مقامات اسرائیل وعده پاسخ سخت و پشیمان‌کننده دادند؛ این وعده با موافقت و همراهی آمریکا، بزرگ‌ترین حامی و متحد اسرائیل، روبه‌رو نشد. جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا، در تماس تلفنی با نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، او را از پاسخ به حمله ایران برحذر داشت و اعلام کرد که در صورت پاسخ اسرائیل، نباید انتظار همراهی از آمریکا داشته باشد. روزنامه گاردین چاپ انگلیس، در گزارشی از وزیر دفاع وقت و سابق اسرائیل نقل کرده که پاسخ مستقیم اسرائیل به ایران حتمی نیست و نتانیاهو هنوز تصمیم رسمی در این باره نگرفته است. براساس گزارش این روزنامه از راز زیمیت (Raz Zimmit)، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل، اسرائیل در پاسخ به ایران با سه مسئله مواجه است: واکنش شدید ایران به هر گونه پاسخی از سوی اسرائیل، عدم همراهی آمریکا و درگیری اسرائیل در جنگ با غزه.

نماینده اسرائیل در سازمان ملل نیز خواستار تحریم بیشتر ایران و قرار گرفتن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های تروریستی شد. برخی منابع از عزم آمریکا برای تحریم‌های جدید علیه ایران سخن گفته‌اند.

به گزارش الجزیره به نقل از روزنامه یدیعوت اخرونوت رژیم صهیونیستی، اسرائیل برای مقابله با پهپادها و موشک‌های ایران در این عملیات بین ۱٫۰۸ تا ۱٫۳۵ میلیارد دلار و ایران حدود ۱۰ درصد این مبلغ را هزینه کرده‌اند. به گزارش خبرگزاری TRT (وب سایت رسمی سازمان رادیو و تلویزیون دولتی ترکیه)، رقم ۱٫۳۵ میلیارد دلار صرفاً هزینه مقابله با پهبادها بوده و هزینه پرواز ده‌ها هواپیما و همچنین خسارت‌های ناشی از اصابت موشک‌ها را شامل نمی‌شود.

بنا به تحلیلی که روزنامه انگلیسی گاردین منتشر کرده، اردن به دلیل همکاری با اسرائیل در رهگیری پهپادهای ایران با موقعیت بغرنجی مواجه شده و مورد خشم عمومی در داخل کشور و منطقه قرار گرفته است.

در روز ۱۹ آوریل ۲۰۲۴، نیروی هوایی اسرائیل مدعی شد که تأسیسات دفاعی‌ای را در ایران هدف حملهٔ قرار داده است. برخی از رسانه‌ها از صدای انفجارهای جزئی در نزدیکی اصفهان خبر دادند. به گزارش منابع خبری به نقل از مسئولان، این انفجار ناشی از انهدام ریزپرنده‌هایی بوده که توسط نیروی پدافند هوایی ایران سرنگون شده است. هم‌چنین اسرائیل در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ برخی از تأسیسات هسته‌ای، پایگاه‌های نظامی و منازل مقامات نظامی و دانشمندان هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران را هدف قرار داد.